18 Białostocki Pułk Rozpoznawczy
Historia

HISTORIA GARNIZONU BIAŁYSTOK

 

­­­Obronne znaczenie grodu nad Białą sięga początków XVI wieku, kiedy to Mazowszanie wybudowali tu drewnianą warowną budowlę, potwierdzając panowanie na tym terenie. Militarne znaczenie Białegostoku znacznie wzrosło, kiedy jego właścicielami został znakomity ród Branickich. Wielkość Garnizonu i blask miastu nadał Jan Klemens II Branicki - Pierwszy Senator Rzeczypospolitej, Hetman Wielki Koronny, Kasztelan Krakowski.

W latach 1745-1771  w Białymstoku działała, utrzymywana przez Hetmana, Wojskowa Szkoła Budownictwa i Inżynierii, którą ukończyło ponad 300 absolwentów. Za jego panowania w Białymstoku znajdowały się: pułk piechoty, pułk dragonów, dwie kompanie piesze - węgierska i janczarska oraz oddziały wystawione przez hetmana m.in. szwadron jazdy, szwadron ułanów i artyleria nadworna. Większość wojskowych mieszkała w zabudowaniach koszarowych przy dworze i w okolicznych domostwach. Znaczenie białostockiego garnizonu po upadku Rzeczypospolitej doceniali również Prusacy, a po pokoju w Tylży także Rosjanie.

I Wojna Światowa

W okresie poprzedzającym I wojnę światową Białystok był dużym garnizonem rosyjskim. W mieście i na jego obrzeżach znajdowały się cztery zwarte kompleksy koszarowe:

- wybudowane w 1879 r. koszary Włodzimierskiego Pułku Piechoty przy ul. Wojskowej, Skłodowskiej i Wołodyjowskiego;

- wybudowane  w 1884 r. koszary Kazańskiego Pułku Piechoty za dworcem Białystok Fabryczny;
- wybudowane w 1887 r. koszary Mariampolskiego Pułku Dragonów przy ul. Bema;
- wybudowane w 1890 r. koszary Charkowskiego Pułku Ułanów przy ul. Kawaleryjskiej.

W przededniu wojny w mieście stacjonowały m.in. sztab VI Korpusu Armijnego, pułk 16. Dywizji Piechoty, pułk 4. Dywizji Kawalerii, pułk ułanów i inne drobniejsze pododdziały. Intensywne działania zbrojne, zwłaszcza w 1915 r. spowodowały znaczne zniszczenia w infrastrukturze miasta. Olbrzymie szkody odnotowano również w kompleksach wojskowych. 17 lutego 1919 r. do Białegostoku przybył płk Stanisław Dziewulski pierwszy polski komendant miasta. W Białymstoku rozpoczęto organizować okręg wojskowy na czele z gen. Wacławem Iwaszkiewiczem.

Okres międzywojenny

W czasach II Rzeczypospolitej Białystok pozostawał ważnym garnizonem. Od lipca 1919 r. stacjonował tu batalion 42 pułku piechoty. Początkowo batalion,
a następnie cały pułk, zajmował koszary na Wygodzie. 42. Pułk Piechoty  otrzymał imię gen. J.H. Dąbrowskiego. W rejonie Pietkowa utworzono 10 pułk ułanów, który ostatecznie osiadł w koszarach przy ul. Kawaleryjskiej. Z czasem koszarom nadano imię J. Piłsudskiego - Marszałka Polski, Honorowego Obywatela Białegostoku, a pułk przyjęło się nazywać „Litewski”. W centrum miasta, w rejonie obecnie istniejącego stadionu miejskiego i szpitala wojewódzkiego znajdowało się dowództwo i sztab Podlaskiej Brygady Kawalerii. W okresie tym garnizon słynął z dwóch orkiestr wojskowych i wojskowego klubu sportowego „Jagiellonia”.

II Wojna Światowa

II Wojna Światowa zaczęła się dla Białegostoku dużym ruchem wojsk i bombardowaniami częściowo tylko zakłócającymi tryb życia miasta. W wyniku napływu uchodźców liczba ludności wzrosła kilkakrotnie. Białystok jako miasto nie był rejonem przewidzianym do szczególnej obrony. Z inicjatywy komendanta Rejonowej Komendy Uzupełnień ppłk Z. Szafrankowskiego w mieście powstało dowództwo obrony Białegostoku, które wspierały m.in. pozostałości 2. pułku ułanów, batalion marszowy 42. pułku piechoty, pluton marszowy 14. dywizjonu artylerii, batalion wartowniczy nr 42. Obronę czynnie wspomagali harcerze, Związek Strzelecki, Liga Obrony Powietrznej i nie zrzeszeni obywatele miasta.

Wojska niemieckie wkroczyły do Białegostoku 15 września 1939, jednak nie na długo. W wyniku paktu Ribbentrop-Mołotow z 23.08.1939 w dniu 22 września miasto zostało przekazane Armii Czerwonej i wcielone do Białoruskiej SRR. Część infrastruktury wojskowej okupanci przeznaczyli na obozy przejściowe dla jeńców. Pozostałe koszary rozlokowane na terenie miasta nadal spełniały swoje funkcje. Po wojnie w mieście zachowały się dwa kompleksy koszarowe, pierwszy przy ul. Bema, gdzie obecnie stacjonuje Podlaski Oddział Straży Granicznej oraz przy ul. Kawaleryjskiej.

Okres powojenny

Na przestrzeni kilkudziesięciu lat w koszarach stacjonowały m.in. jednostki armii ZSRR oraz szpital wojskowy  (1944-1947), 2. Podlaska Brygada Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (1947-1965), 2. Podlaska Brygada Wojsk Obrony Wewnętrznej (1965-1976), 2. Podlaski Pułk Łączności Wojsk Obrony Wewnętrznej (1976-1989), 25. Pułk Łączności Dowództwa Zgrupowania Jednostek Zabezpieczenia Instytucji Centralnych Ministerstwa Obrony Narodowej (1989-1994), 18. Białostocka Brygada Zmechanizowana im. Marszałka E. Rydza-Śmigłego (1994-2001), 18. Brygada Obrony Terytorialnej, a następnie 18. batalion Obrony Terytorialnej (2002-2009).

Oprócz licznych jednostek w garnizonie znajdowały się również Wojewódzki Sztab Wojskowy z siedzibą przy ul. Mickiewicza, a obecnie przy ul. Kawaleryjskiej 70/5; Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany rozwiązany w 1994 r.; Klub Garnizonowy; Składnica Żywnościowa, a następnie Logistyczna; Wojskowa Specjalistyczna Przychodnia Lekarska; Studium Wojskowe Akademii Medycznej, Politechniki, Filii UW - do 1991 r.; Oddział Wojskowej Służby Wewnętrznej; Wojskowa Komenda Rejonowa do 1963 r., przemianowana na Wojskową Komendę Uzupełnień; Miejski i Powiatowy Sztab Wojskowy; Garnizonowa Administracja Mieszkań; Przedszkole Wojskowe; Garnizonowa Stacja Obsługi Samochodów; Garnizonowy Węzeł Łączności; Komenda Kolejowo-Drogowa; Pracownia Psychologiczna; Ośrodek Weterynaryjny; Armijna Baza Materiałowego Zabezpieczenia; Garnizonowy Punkt Zaopatrzenia; Rzymsko-katolicka parafia wojskowa oraz Prawosławna parafia wojskowa.

Od 1 lipca 2009 r. zgodnie z decyzją Ministra Obrony Narodowej w koszarach przy ul. Kawaleryjskiej 70 sformowany został 18. Pułk Rozpoznawczy.

 

 

W koszarach przy ul. Kawaleryjskiej kolejno stacjonowały:

CHARKOWSKI PUŁK UŁANÓW 1890-1914.

10. PUŁK UŁANÓW LITEWSKICH IX 1922 - 25 VIII 1939.

JEDNOSTKI ARMII ZSRR ORAZ SZPITAL WOJSKOWY 1944 ÷ 1947;
2. PODLASKA BRYGADA KORPUSU BEZPIECZEŃSTWA WEWNĘTRZNEGO (KBW) 1947 ÷ 1965;
2. PODLASKA BRYGADA WOJSK OBRONY WEWNĘTRZNEJ (WOWEN.) 1965 ÷ 1976;
2. PODLASKI PUŁK ŁĄCZNOŚCI WOJSK OBRONY WEWNĘTRZNEJ (WOWEN.) 1976 ÷ 1989.

25. PUŁK ŁĄCZNOŚCI DOWÓDZTWA ZGRUPOWANIA JEDNOSTEK ZABEZPIECZENIA INSTYTUCJI CENTRALNYCH MINISTERSTWA OBRONY NARODOWEJ (DZJZ  IC MON)
1989 ÷ 1994;
18. BIAŁOSTOCKA BRYGADA ZMECHANIZOWANA
IM. MARSZAŁKA EDWARDA RYDZA - ŚMIGŁEGO 1994 ÷ 2001;
18. BRYGADA OBRONY TERYTORIALNEJ IM. MARSZAŁKA EDWARDA RYDZA - ŚMIGŁEGO (01.01.2002 ÷ 31.12.2007);

18. BATALION OBRONY TERYTORIALNEJ IM. MARSZAŁKA EDWARDA RYDZA - ŚMIGŁEGO (01.01.2008 ÷ 30.06.2009);

18. PUŁK ROZPOZNAWCZY (od 01.07.2009).

Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych